Sowadyjynyň köp usullary bar we aşakdakylar giňden ulanylýar:
1. Suwuklyk buglandyryş sowadyjysy
2. Gazyň giňelmegi we sowadyjy
3. Vorteks turbaly sowadyjy
4. Termoelektrik sowadyş
Olaryň arasynda suwuk buglandyryş sowadyjysy iň giňden ulanylýar. Ol sowadyjylygy gazanmak üçin suwuk buglandyryşyň ýylylyk siňdiriş täsirini ulanýar. Bug kompressiýasy, siňdiriş, bug inýeksiýasy we adsorbsiýa sowadyjysy suwuk buglandyryş sowadyjysydyr.
Bug kompressiýasy bilen sowadyjy faza üýtgeýän sowadyjylyga degişlidir, ol sowuk energiýa almak üçin sowadyjy suwuklykdan gaza öwrülende ýylylyk siňdiriş täsirini ulanýar. Ol dört bölekden ybarat: kompressor, kondensator, gaz geçiriji mehanizm we buglandyryjy. Olar ýapyk ulgamy emele getirmek üçin turbalar arkaly nobatma-nobat birikdirilýär.
Sowadyjynyň esasy bölekleri we aksesuarlary
1. Kompressor
Kompressorlar üç gurluşa bölünýär: açyk görnüşli, ýarym açyk görnüşli we ýapyk görnüşli. Kompressoryň wezipesi buglandyryjy tarapyndan pes temperaturaly sowadyjyny sorup almak we ony ýokary basyşly, ýokary temperaturaly sowadyjy buga sykyp, kondensatora ibermekdir.
2.Kondensator
Kondensator sowadyjy ulgamdaky buglandyryjynyň sowadyjy kuwwatyny kompressoryň basyş görkeziji işi bilen bilelikde daşky gurşawa (sowadyjy suwa ýa-da howa) geçirýän ýylylyk alyş-çalyş enjamydyr. Sowatmak usulyna görä, kondensator howa bilen sowadylýan, suw bilen sowadylýan we buglandyrylýan görnüşlere bölünip bilner. Kondensator sowadyjy ulgamdaky buglandyryjynyň sowadyjy kuwwatyny kompressoryň basyş görkeziji işi bilen bilelikde daşky gurşawa (sowadyjy suwa ýa-da howa) geçirýän ýylylyk alyş-çalyş enjamydyr. Sowatmak usulyna görä, kondensator howa bilen sowadylýan, suw bilen sowadylýan we buglandyrylýan görnüşlere bölünip bilner.
3. Buglandyryjy
Buglandyryjy sowadyjy suwuklygyň sowadyjy serişdesiniň (howanyň ýa-da suwuň) sowadyjy serişdesiniň ýylylygyny pes temperaturada gaýnadyp, özüne siňdirýändigini we sowadyjy serişde maksadyna ýetýändigini aňladýar.
4. Solenoid klapan
Solenoid klapan elektrik gözegçiligi astynda awtomatiki usulda açylýan ýapyjy klapanlaryň bir görnüşidir. Ol adatça sowadyjy ulgamyň turba geçirijisiniň iki pozisiýaly düzgünleşdirijisiniň hereketlendirijisini awtomatiki usulda açmak we öçürmek üçin ulgam turba geçirijisine gurnalýar. Solenoid klapan adatça giňeldiji klapan bilen kondensatoryň arasynda gurnalýar. Giňeldiş klapanynyň ýerleşýän ýeri giňeldiş klapanyna mümkin boldugyça ýakyn bolmaly, sebäbi giňeldiş klapany diňe gaz geçiriji element bolup, özi ýapylyp bilmez, şonuň üçin suwuklyk geçiriji turbany kesmek üçin solenoid klapan ulanylmaly.
5. Termal giňelme klapany
Sowadyjy enjamlar köplenç sowadyjy maddanyň akymyny sazlamak üçin termal giňelme klapanlaryny ulanýarlar. Buglandyryjynyň suwuklyk üpjünçiligini diňe bir düzgünleşdiriji klapan däl, eýsem sowadyjy enjamyň gaz klapany hem dolandyrýar. Termal giňelme klapany suwuklyk üpjünçiligini sazlamak üçin buglandyryjynyň çykyşyndaky sowadyjy maddanyň gyzgynlygynyň üýtgemegini ulanýar. Termal giňelme klapany buglandyryjynyň suwuklyk giriş turbasyna birikdirilendir we temperatura duýujy lampa buglandyryjynyň çykyş (çykyş) turbasyna goýulýar. Adatça, termal giňelme klapanynyň gurluşyna görä dürli gurluşlara bölünýär:
(1) Içki deňagramly termal giňelme klapany;
(2) Daşarky deňagramly termal giňelme klapany.
Içki deňagramly termal giňelme klapany: Ol temperatura duýujy lampadan, kapillýar turbadan, klapan oturgyjyndan, diafragmadan, ejektor taýajygyndan, klapan iňňesinden we sazlaýjy mehanizmden ybarat. Içki deňagramly termal giňelme klapanlary, adatça, kiçi buglandyryjylarda ulanylýar.
Daşarky deňagramly termal giňelme klapany: Daşarky deňagramly termal giňelme klapany Uzyn turba geçirijileri ýa-da has uly garşylygy bolan buglandyryjylar üçin köplenç daşarky deňagramly termal giňelme klapanlary ulanylýar. Şol bir ölçegdäki buglandyryjy üçin ýokary temperaturaly ammarda ulanylanda içki deňagramly giňelme klapany ulanylyp bilner, pes temperaturaly ammarda ulanylanda bolsa daşarky deňagramly giňelme klapany ulanylyp bilner. Şol bir ölçegdäki buglandyryjy üçin ýokary temperaturaly ammarda ulanylanda içki deňagramly giňelme klapany ulanylyp bilner, pes temperaturaly ammarda ulanylanda bolsa daşarky deňagramly giňelme klapany ulanylyp bilner.
6. Ýag bölüji
Sowadyjy maşyn ýagyny sowadyjy maddanyň buguna siňdirilen bölmek üçin, adatça, kompressor bilen kondensatoryň arasynda ýag bölüji gurnalýar. Ýagy gaýtarýan enjam sowadyjy maşyn ýagyny kompressoryň karterine gaýtarmak üçin ulanylýar; ýag bölüjiniň umumy ulanylýan gurluşy iki görnüşe eýedir: merkezden gaçyryjy görnüş we süzgüç görnüşi.
7. Gaz-suwuklyk bölüji
Kompressoryň suwuk çekiç bilen urmagynyň öňüni almak üçin gaz görnüşli sowadyjyny suwuk sowadyjydan aýryň; sowadyjy suwuklygy sowadyjy siklde saklaň we ýüküň üýtgemegine görä suwuklyk üpjünçiligini sazlaň.
8. Suw howdany
Akkumulýatory sazlamak arkaly akkumulýatoryň suwuklyk saklaýyş kuwwaty ulgamdaky sowadyjy maddalaryň aýlanyşyny deňagramlaşdyrmak we durnuklaşdyrmak üçin ulanylyp bilner, şonuň üçin sowadyjy enjam kadaly işleýär. Akkumulýator, adatça, kondensator bilen gaz geçiriji elementiň arasynda gurnalýar. Kondensatordaky suwuk sowadyjy maddanyň akkumulýatora rahat girmegi üçin, akkumulýatoryň ýerleşýän ýeri kondensatordan pes bolmaly.
9. Guradyjy
Sowadyjy maddanyň kadaly aýlanmagyny üpjün etmek üçin sowadyjy ulgamy arassa we gurak saklanmalydyr. Süzgüç guradyjy adatça gaz geçiriji elementden öň gurnalýar. Suwuk sowadyjy madda ilki gezek süzgüç guradyjysyndan geçende, gaz geçiriji elementiň dykylmagynyň öňüni netijeli alyp biler.
10. Görgü aýnasy
Ol esasan sowadyjy enjamyň suwuklyk geçirijisindäki sowadyjynyň ýagdaýyny we sowadyjynyň suw mukdaryny görkezmek üçin ulanylýar. Adatça, ulgamdaky sowadyjynyň suw mukdaryny görkezmek üçin gözegçilik aýnasynyň gapdalynda dürli reňkler bellenilýär.
11. Ýokary we pes woltly rele
Kompressoryň boşaltma basyşy gaty ýokary bolsa, ol awtomatiki usulda aýrylýar, kompressory togtadýar we ýokary basyşyň sebäbini aradan aýyrýar, soňra kompressory işe girizmek üçin el bilen täzeden işe girizýär (näsazlyk + signal); sorujy basyş aşaky çäge düşende, ol awtomatiki usulda aýrylýar. Kompressory togtadyň we sorujy basyş ýokarky çäge ýetende kompressora gaýtadan güýç beriň.
12. Differensial ýag basyş relesi
Çalgylaýjy ýag nasosynyň sorujy we çykaryjy basyş tapawudyny dolandyryş signaly hökmünde ulanýan elektrik açary, basyş tapawudy bellenen gymmatdan az bolanda, kompressory goramak üçin ony togtatýar.
13. Temperatura relesi
Sowuk saklaýjynyň temperaturasyny dolandyrmak üçin temperaturany gözegçilik signaly hökmünde ulanyň. Kompressoryň işe başlamagy we saklanmagy suwuklyk üpjünçilik solenoid klapanynyň açylmagyny we ýapylmagyny dolandyrmak arkaly gönüden-göni dolandyrylyp bilner; bir enjamda birnäçe bank bolanda, kompressoryň awtomatiki işe başlamagyny we saklanmagyny dolandyrmak üçin her bankyň temperatura relelerini parallel birikdirip bolýar.
14. Sowadyjy serişde
Sowadyjy maddalar, şeýle hem sowadyjy maddalar we sowadyjy maddalar diýlip hem atlandyrylýar, energiýany doly öwürmek üçin dürli ýylylyk hereketlendirijilerinde ulanylýan orta materiallardyr. Bu maddalar, adatça, kuwwaty artdyrmak üçin gaýtyp bolýan faza geçişlerini (meselem, gaz-suwuk faza geçişlerini) ulanýarlar.
15. Sowadyjy ýagy
Maşyn ýagyny sowadyjynyň wezipesi, esasan, ýaglamak, möhürlemek, sowatmak we süzmekden ybaratdyr. Köp silindrli kompressorlarda ýaglaýjy ýagy boşaltma mehanizmini dolandyrmak üçin hem ulanyp bolýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 15-nji noýabry